آموزش زبان عربی

الف

• أباد الله خضراءهم
• ابدء بِنَفسک
  • ترجمه: «از خود آغاز کن!»
  • مترادف: «اول خویش سپس درویش.»
• ابذل لصدیقک دمک ومالک
  • ترجمه: «خونت و اموالت را برای دوستت بده»
• إبرة فی کومة قش
  • ترجمه: «سوزن در کوهی از کاه»
• أبرد من الثلج
  • ترجمه: «سردتر از یخ»
• أبصر من الوطواط
• أبصر من زرقاء الیمامة
  • ترجمه: «دوربین*تر از زرقاء.»
  • تمثیل: «ای خداوندی که گر روی تو اعمی بنگرد// از فروغ روی تو بیناتر از زرقا شود.» قطران تبریزی
  • شرح: «زرقاء نام زنی از عرب است که از مسافتی بعید می*دیده*است.» امثال و حکم - دهخدا
• أبصر من غراب
  • ترجمه: «دوربین*تر از کلاغ.»
• أبطأ من سلحفاة
  • ترجمه: «کندتر از لاکپشت»
• أبعد من الثریا
  • ترجمه: «دورتر از ثریا»
• اَبقض*الاَشیا عندی*الطلاق
  • مترادف: «تو برای وصل کردن آمدی// نی برای فصل کردن آمدی» جلال*الدین محمد بلخی
  • مشابه: «بود سوزن به*از تیغ برنده// که این دوزنده آمد آن درنده»
• أبکى من یتیم
  • ترجمه: «گریان تر از یتیم»
• أبلغ من قس بن ساعدة
• أبیع من إخوة یوسف
• أتب من أبی لهب
• أتبع من الظل
• اتق شَر مِن اَحسنت اِلیه
  • ترجمه: «از زیان و آسیب آن*که بدو نیکویی کرده*ای پرهیز کن.» امثال و حکم - دهخدا
  • تمثیل: «گفت حق است این ولی ای سیبویه// اتق شر من احسنت الیه» جلال*الدین محمد بلخی
  • مشابه: «سزای نیکی بدی است.»
  • مشابه: «با هرکه دوستی خود اظهار می*کنم// خوابیده*دشمنی است که بیدار می*کنم»
• اتقوا فِراسَة*المؤمِن
  • ترجمه: «بپرهیزید از تیزمغزی مؤمنان» امثال و حکم - دهخدا
  • تمثل: «تو اگر مؤمنی فراست کو// ور شدی مؤتمن حراست کو// فال مؤمن فراست نظر است// وین زتقویم و زیج ما بدر است// مؤمن از رنگ چهره برخواند// هرچه دانا زدفترش داند// دل مؤمن بسان آینه است// همه نقشی در آن معاینه است» اوحدی
• اتقوا مِن غَضَب الحَلیم
  • ترجمه: «از خشم بردباران پرهیز کنید.»
  • مترادف: «از آن مترس که های و هو دارد// از آن بترس که سر بتو دارد»
  • تمثیل: «بگاه صلح سبک*روح*تر زحلم شجاع// به*روز حرب گرانمایه*تر زخشم حلیم» رونی
• اتقو مِن مَواضِع التهم
  • ترجمه: «از بهتان*گاه*ها اجتناب ورزید» امثال و حکم - دهخدا
  • مترادف: «جایی منشین که چون نهی پای// تهمت*زده خیزی از چنان جای// صوفی که رود به*مجلس می// وقتی بچکد پیاله بر وی// چون شهره شود عروس معصوم// پاکی و پلیدیش چه*معلوم» امیر خسرو
  • مترادف: «چو من خلوت*نشین باشم تو مخمور// زتهمت، رأی مردم که شود دور» نظامی
• اتَّکَلْنا منه على خُصٍّ
• الاتحاد قوة
• اترک الشر یترکک
• اتسع الخرق على الراقع
• اتق الأحمق أن تصحبه إنما الأحمق کالثوب الخلق کلما رقعت منه جانبا صفقته الریح وهنا فانخرق
• أثبت من الوشم
• أثقل من جبل
• أجبن من نعامة
• اجتنب مصاحبة الکذاب فإن اضطررت إلیه فلا تُصَدِّقْهُ
• اجع کَلبَک یتعبک
  • ترجمه: «سگ خویش گرسنه دار تا از دنبال تو آید» امثال و حکم - دهخدا
  • مشابه: «اسب فربه شود، شود سرکش» سنائی
  • تمثل: «آلت اِشکار جز سگ را مدان// کمترک انداز سگ را استخوان// زان*که سگ چون سیر شد سرکش شود// کی سوی صید و شکاری خوش رود» جلال*الدین محمد بلخی
• اجلس حیث یُؤْخَذُ بیدک وَتُبَرُّ ولا تجلس حیث یؤخذ برجلک وتُجَرُّ
• أجهل الناس من کان على السلطان مدلا وللإخوان مذلا
• أجود من حاتم
• احذر الأحمق واحذر وُدَّهُ (إنما الأحمق کالثوب الْخَلَق)
• احذر عدوک مرة وصدیقک ألف مرة فإن انقلب الصدیق فهو أعلم بالمضرة
• احذر مباسطة*الملوک
  • ترجمه: «از بساط پادشاهان دوری کن»
  • مترادف: «از صحبت پادشه بپرهیز// چون پنبهٔ نرم زآتش تیز» نظامی
• أحذر من غراب
  • ترجمه: «ترسنده*تر از کلاغ» امثال و حکم - دهخدا
  • تمثل: «بودم حذور همچو غرابی برای آنک// همچون غراب جای گرفتم در این خراب» مسعود سعد سلمان
• احذروا من لا یرجى خیره ولا یؤمن شره
• أحر من الجمر
• إحراق طیبا
• أحرس من کلب
• أحرص من نملة
• أحزن من الخنساء على صخر
• اَحسَن*الشعر، یا اعذب*الشعر اکذبه
  • ترجمه: «شعر هرچه به*دروغ نزدیک*تر زیباتر»
  • تمثل: «در شعر مپیچ و در فن او// چون اکذب اوست احسن او» نظامی
• أَحْسِنْ إلی الناس تستعبد قلوبهم
• اُحْسِن اٍلی مِن اساء
  • ترجمه: «با آن*که بدی کرده نکویی میکن» امثال و حکم - دهخدا
  • مشابه: «بَدان*را نیک دارید ای عزیزان// که خوبان خود عزیز و نیک*روزند» سعدی
  • تمثل: «بدی را بدی سهل باشد جزا// اگر مردی احسن الی من اسا» سعدی
• أحضر الناس جوابا من لم یغضب
• احفر بئرا وَطُمَّ بئرا ولا تُعَطِّلْ أجیرا
• احفظ قرشک الأبیض لیومک الأسود
• أحکم من لقمان
• أحمد البلاغة الصمت حین لا یَحْسُنُ الکلام
• احمق من هبنقه
  • ترجمه: «احمق*تر از هبنقه»
  • شرح: هبنقه از حمقای مشهور عرب است که وقتی گردن*بندی به*خود آویخت. پرسیدند: این تورا به*چه*کار است؟ گفت: تا با دیگران عوض نشوم.»
• أحن من الأم على أولادها
• آخ الأْکْفاءَ وداه الأعداءأخوک من صَدَقک لا من صدّقک
• أخاک أخاک إن مَنْ لا أخا له کَساعٍ إلى الهیجا بغیر سلاح
• اختر أهون الشرین
• اختلط حابلهم بنابلهم
• آخر الحیاة الموت
• آخر العنقود
• اخطب لابنتک ولا تخطب لابنک
• أَخْفَقَ حالب التیس
• أخوک من صدقک النصیحة
  • ترجمه: «برادر تو آن*کس باشد که تورا پند دهد»
  • مترادف: «برادر تو آن*کس باشد که عیب تو از تو نپوشد» امثال و حکم - دهخدا
• أخون من ذئب
• ادب*النفس خیر من ادب*الدرس
• ترجمه: «ادبی که در نهاد مرد باشد نیکوتر از ادبی است که از راه درس*خواندن کسب شود.»
  • مشابه: «بربسته دگر باشد و بررسته دگر»
  • تمثل: «ملک بربسته چنان باشد ضعیف// ملک بررسته چنان باشد شریف» جلال*الدین محمد بلخی
  • معنی: فطری و طبیعی از مصنوعی بهتر است.
• ادخلوالبیوت من ابوابها
  • ترجمه: «از در خانه*ها وارد منازل شوید»
  • مشابه: «کار را از راه درست انجام دهید»
  • تمثل: «گر همی جویید دُر بی*بها// ادخلوالابیات من ابوابها» جلال*الدین محمد بلخی
  • معنی: هرکاری را باید از راه و طریق مخصوص به*خود آغاز نمود.
• أَدّى قدراً مستعیرها
• أدنى من حبل الورید
• إذا أتاک أحد الخصمین وقد فُقِئَتْ عینه فلا تقض له حتى یأتیک خصمه .فلعله قد فُقِئَتْ عیناه
• إذا أردت أن تطاع فأمر بما یستطاع
• إذا الشعب یوما أراد الحیاة فلا بد أن یستجیب القدر
• إذا المرء لم یدنس من اللؤم عرضه فکل رداء یرتدیه جمیل
• إذا أنت أکرمت الکریم ملکته وإن أنت أکرمت اللئیم تمردا
• إذا أنت لم تشرب مرارا على القذى ظمئت وأی الناس تصفو مشاربه
• إذا بلغ الرأی المشورة فاستعن بحزم ناصح أو نصیحة حازم
• إذا تخاصم اللصان ظهر المسروق
• إذا تفرقت الغنم قادتها العنز الجرباء
• إذا تکلمت بالکلمة ملکتک وإذا لم تتکلم بها ملکتها
• إذا تم العقل نقص الکلام
• إذا تمنیت فاستکثر
• إذا تولى عقداً أحکمه
• إذا جاء الحین حارت العین
• إذا حان القضاء ضاق الفضاء
• إذا حضر الماء بطل التیمم
• إذا دببت على المنسأة من هرم فقد تباعد عنک اللهو والغزل
• إذا ذکرت الذئب فأعد له العصا
• إذا ذکرت الذئب فخذ الحذر
• إذاذل مولى فهو ذلیل
• إذا رأیت نیوب اللیث بارزة فلا تظنن أن اللیث یبتسم
• إذازل العالِمُ زل بزلته العالَمٌ
  • ترجمه: «پای*لغز دانشمندان پای*لغز جهان است» امثال و حکم - دهخدا
  • مشابه: «هرچه بگندد نمکش می زنند// وای به*وقتی که بگندد نمک»
• إذا ساء فعل المرء ساءت ظنونه
  • ترجمه: «تبه*کاران بدگمان باشند» امثال و حکم - دهخدا
• إذا سأل ألحف وإن سئل سوّف
• إذا سلمت من الأسد فلا تطمع فی صیده
• إذا سمعت الرجل یقول فیک من الخیر ما لیس فیک فلا تأمن أن یقول فیک من الشر ما لیس فیک
• إذا صدأ الرأی أصقلته المشورة
• إذا صُنْتَ المودة کان باطنها أحسن من ظاهرها
• إذا ضربت فأوجع فإن الملامة واحدة
• إذا ظلمت من دونک فلا تأمن عقاب من فوقک
• إذا عُرِفَ السبب بطل العجب
• إذا غامَرْتَ فی شرف مروم فلا تقنع بما دون النجوم
• إذا فرغ الفؤاد ذهب الرقاد
• إذا قصرت یدک عن المکافأة فلیصل لسانک بالشکر
• إذا قل ماء الوجه قل حیاؤه (ولا خیر فی وجه إذا قل ماؤه)
• إذا کان الصبر مُرًّا فعاقبته حلوة

• إذا کان الکلام من فضة فالسکوت من ذهب

• إذا کنت تدری فتلک مصیبة وإن کنت لا تدری فالمصیبة أعظم

• إذا کنت ذا رأی فکن ذا عزیمة

• إذا کنتَ ذا رأىٍ فکن ذا مشورة فإن فساد الرأی أن تترددا

• إذا کنت سنداناً فاصبر وإذا کنت مطرقة فأوجع

• إذا کنت فی کل الأمور معاتبا صدیقک لم تلق الذی لا تعاتبه

• إذا لم یکن إلا الأَسِنَّةُ مرکبا فلا رأی للمضطر إلا رکوبها

• إذا لم ینفعک البازی فانتف ریشه

• إذا نُصِرَ الرأی بطل الهوى

• إذا هَبَّتْ ریاحک فاغتنمها

• اذالم تستحی فأفعل ما تشاء

• أذل البخل أعناق الرجال

• أراق ماء وجهه

• أرخص من التمر فی البصرة

• أرسل حکیما ولا توصه
  • مترادف: «حکیم را به*وصیت*کردن حاجت نیست» قرة*العین

• أرفع من السماء

• أرق من النسیم

• أرى کل إنسان یرى عیب غیره ویعمى عن العیب الذی هو فیه

• أریق من ماء شبابه

• ازرع کل یوم تأکل

• أزهى من طاووس

• أساء سمعا فأساء إجابة

• أسبق من الأجل

• أسبق من الأفکار

• استر عورة أخیک لما یعلمه فیک

• استقبال الموت خیر من استدباره

• استندت إلى خصٍ مائلٍ

• استنوق الجمل

• أسد علیَّ وفی الحروب نعامة

• أسرع من البرق

• أسرع من الریح

• أسرع من الطرف

• أسرع من سهم

• أسقط فی یده

• أسمع جعجعة ولا أرى طحنا

• الإشارات تُغْنی اللبیب عن العبارات

• أشأم من البسوس
• أشأم من طویس
  • ترجمه: «بدشگون*تر از طویس»
  • تمثل: «بلی شوم*تر از طویسی که فعلت// همی رخنه در حکم فرقان نماید» ادیب پیشاوری
  • شرح: «طویس نام مخنثی از عرب است که به*شومی و نافرخندگی مشهور بوده* و او خود می*گفته*است، ای مردمان مدینه تا من زنده باشم خروج دجال و دابه را چشم دارید و چون بمیرم دل آسوده کنید... ساعتی که مادر مرا بزاد پیامبر خدای از جهان بشد و گاهی که از شیر بازگرفت ابی*بکر فرمان یافت. و بدان روز که به* حد مردان رسیدم عمر را بکشتند. و در شب کدخدایی من عثمان به *قتل رسید.» امثال و حکم - دهخدا

• اشتدی یا أزمة تنفرجی

• أشجع من دیک

• أشجى من حمامة

• أشد الجهاد مجاهدة الغیظ

• أشد الفاقة عدم العقل

• اشکر من أَنْعَمَ علیک وأَنْعِمْ على من شکرک

• أشم من نعامة

• أشهر من النار على الْعَلَمِ

• اصبر تنل

• اصبر قلیلا فبعد العسر تیسیر وکل أمر له وقت وتدبیر

• اصبر لکل مُصِیبةٍ وتجلًّدِ واعلم بأن الدهر غیر مُخَلَّدِ

• أصبر من حمار

• أصحاب العقول فی نعیم

• أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم

• أصفى من الدمعة

• إصلاح الموجود خیر من انتظار المفقود

• أصنع من دود القز

• اضحک یضحک العالم معک وابک تبک وحدک